Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Warto zobaczyć Miejsca pamięci Wykus - polana z kapliczką

Wykus - polana z kapliczką

Polana WykusWykus to wyjątkowe miejsce chwały oręża polskiego, a zarazem rezerwat przyrody. Leśna baza powstańców Langiewicza, partyzantów "Hubala", "Ponurego" i "Nurta". Miejsce dorocznych uroczystości i spotkań żołnierzy AK. Na Wykus wiedzie droga, która wraz z granicą lasu przechodzi w bruk, miejscami w drogę ziemną, lecz jadąc ostrożnie można tu dojechać nawet osobowym samochodem. Dotrzeć tu można zarówno od strony Bodzentyna, jak i Wąchocka.

 
Uroczysko leśne położone jest w lasach siekierzyńskich, znane dawniej jedynie służbie leśnej i powstańcom styczniowym ze zgrupowania gen. Langiewicza, które opodal miało swe obozowisko. Jego nazwa obiegła bez mała cały świat. Niedostępne tereny poprzecinane wąwozami, strugami i gęstym poszyciem, stanowiły odpowiednią kryjówkę dla partyzantów.
 
Wiosną 1943 r. zorganizował tu obozowisko cichociemny por. "Nurt" (Eugeniusz Kaszyński), kolejno dołączyły grupy por. "Grota" (Euzebiusz Domaradzki), "Szorta" (Tomasz Waga), por. "Habdanka" (Jerzy O. Stefanowski), wach. "Tarzana" (Tomasz Wójcik), por. "Jurka" (Władysław Czerwonka). W czerwcu nowomianowany szef "Kedywu" (Kierownictwo Dywersji) Okręgu Radomsko-Kieleckiego "Jodła" por.cc. "Ponury" (Jan Piwnik), obejmuje nad nimi dowództwo, tworząc na Wykusie Zgrupowanie Partyzanckie "Ponury" i ustalając tam miejsce koncentracji dla działających zgrupowań "Nurta", por.cc. "Robota" (Waldemar Szwiec) i por. "Mariańskiego" (Stanisław Pałac). W pobliżu działa już wcześniej radiostacja dalekiego zasięgu dowodzona przez por. "Inspektora Jacka" (Jan Kosiński). Wykus tętni życiem obozowym i szkoleniowym, skąd wyruszają na akcję oddziały i gdzie "Ponury" zarządza co pewien czas koncentrację. Niemcy organizują trzykrotnie obławy. 20 lipca i 17 września zgrupowania wychodzą zwycięsko zadając napastnikom znaczne straty. Trzecia i ostatnia przynosi gorycz porażki. Ginie 27 żołnierzy z osłony radiostacji i 9 ze Zgrupowania oraz tabory. Obozowisko Wykus przestało istnieć dla Zgrupowania.
 
Mijają ciężkie lata, lecz pamięć o Wykusie trwa. Jest październik 1956 r. W Warszawie, gdzie znajduje się grupa dawnych towarzyszy broni, w prywatnym mieszkaniu na Żoliborzu, zbiera się pierwsza komórka organizacyjna: adiutant "Antoniewicz" (Leszek Popiel), "Halny" (Zdzisław Rachtan), "siostra Hanka" i "Wiktor" (Anna i Jerzy Lubowiccy) oraz zaproszony z głosem doradczym harcerz - inż. architekt Mieczysław Twarowski. Ustala się projekt uczczenia pamięci poległych w latach 1943-1944 pomnikiem-kapliczką na Wykusie. Architekt Twarowski podejmuje się opracowania projektu kapliczki, doradzając jako wykonawczynię obrazu prof. Sztuki Sakralnej Akademii Krakowskiej, art. malarkę Edwardę Przeorską, aktualnie malującą kościół w Gąsewie na Kurpiach. Równocześnie powstaje w Starachowicach grupa wykonawcza: por./mjr "Dzik" (Marian Świderski), plut./ppor. "Konar" (Polikarp Rybicki), pchor./kpt. "Kret" (Teofil Stawski), st. strz. "Kaktus" (Edmund Rachtan). W lipcu 1957 r. obraz-fresk na specjalnie wykonanym zbrojonym betonie, zostaje przewieziony z przez "Halnego" i "Wilkołaka" pchor. Zenon Brzewski z dalekich Kurpi na Wykus.
 
Dzień 15 września 1957 r. - przy ołtarzu zbudowanym koło Kapliczki odprawiona została pierwsza msza święta na Wykusie. Nabożeństwo odprawione zostało przez jednego z dawnych kapelanów Armii Krajowej ks. Pelca. Zbiegiem okoliczności wypada to w święto Matki Boskiej Bolesnej, gdy zgromadzone tłumy ujrzały po raz pierwszy obraz Matki Boskiej Bolesnej z Wykusu. Mimo, iż nie wolno było umieszczać żadnych zawiadomień w środkach publicznego przekazu - "wieść gminna" rozeszła się po całym kraju, ściągając parę tysięcy osób. Polana nie mieściła przybyłych, otaczające lasy pełne były "pielgrzymów wojennych". Na uroczystość przybył płk "Mieczysław" (Jan Zientarski) - były komendant Okręgu Radomsko-Kieleckiego "Jodła", ppłk dypl. "Wojan" (Wojciech Borzobohaty) - zastępca komendanta Okręgu, po 12 letnim pobycie w więzieniu i prawie wszyscy jeszcze żyjący w Polsce dawni żołnierze i dowódcy. Było to pierwsze po wojnie, tak liczne spotkanie dawnych towarzyszy broni i początek powstania Środowiska Żołnierzy Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich PONURY-NURT.
 
Na ścianach Kapliczki wyryte są 123 pseudonimy poległych w czasie wojny, a na murze okalającym, powstałym później - dziś już kilkaset tabliczek epitafijnych zmarłych członków Środowiska. Niestety po 28 latach, warunki atmosferyczne oraz wandalizm ludzki zniszczyły obraz i trzeba było zastąpić go nowym, wykonanym inną techniką i na innym podłożu. Podjęła się tego zadania artystka-malarka, asystentka, nieżyjącej już, pierwotnej autorki obrazu, pani Halina Wierzejska. Nowy obraz został poświęcony przez Ojca Opata kpt. Matyjkiewicza i przekazany w opiekę O.O. Cystersów w dniu 14 czerwca 1986 r. wraz z Kapliczką. Jest teraz centralnym punktem polany Wykus. Materialnym dowodem pamięci są pomniki w miejscach bitew żołnierzy AK oraz panteon pamięci w Kościele OO Cystersów poświęcony Dowódcom Armii Krajowej i Polskiemu Państwu Podziemnemu.
 
Na tej polanie odbyły się główne uroczystości pogrzebowe komendanta "Ponurego" - 15 czerwca 1988 r. przy licznym i czynnym udziale harcerstwa (organizatorem był zakonspirowany wewnątrz ZHP - Ruch Harcerski). W 1994 r. zostały złożone przy Kapliczce, sprowadzone z Londynu, prochy komendanta "Nurta".
 
Uroczyste msze święte i spotkania, odbywają się tu nieprzerwanie od pół wieku. Nawet w stanie wojennym, z wyjątkiem 1982r., tradycja ściągała tu niewiele mniejsze rzesze uczestników spotkań. Obecnie Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej, na mocy porozumienia podpisanego w 1996 roku ze Świętokrzyskimi Zgrupowaniami Partyzanckimi AK "Ponury-Nurt", stał się kontynuatorem tradycji i działań prowadzonych przez żołnierzy Świętokrzyskich Zgrupowań. Jednoczenie ZHR zobowiązał się do stałego przenoszenia tradycji narodowej w służbie Najjaśniejszej Rzeczypospolitej. Do realizacji tego zaszczytnego zadania, Naczelnictwo ZHR upoważnia Zarząd Obwodu Świętokrzyskiego ZHR.
 
Harcerze ZHR obecni byli na polanie Wykusowej od początku istnienia organizacji. Byli tu również wiele lat wcześniej, choć wtedy jako "niepokorne harcerstwo". Wykus był dla nich jedną z podstawowych kuźni myśli o Wolnej Polsce i harcerstwie. Zgodnie z tradycją w rocznicę śmierci komendanta "Ponurego", na polanie Wykusowej, wciąż corocznie odbywają się uroczystości patriotyczne upamiętniające żołnierzy Zgrupowań. ZHR stara się godnie przejąć pałeczkę w sztafecie pokoleń przejmując jednocześnie organizację tych uroczystości.
 
Wykus to również droga krzyżowa powstała dzięki Związkowi Harcerstwa Polskiego. W październikowy wieczór grupa harcerek i harcerzy wraz z lokalną młodzieżą uczestniczy w drodze krzyżowej po miejscach pamięci. Oprócz duchowego wymiaru tego spotkania zebrana młodzież ma okazję poznać historię żołnierzy Armii Krajowej oraz groby partyzantów od Ponurego i Nurta.
 
Od kilku lat ścisły udział w przygotowaniach uroczystości na Wykusie biorą władze samorządowe z Bodzentyna, Wąchocka, Suchedniowa przedstawiciele Nadleśnictwa Suchedniów oraz Komendy Wojewódzkiej Policji w Kielcach. Nadmienić należy, że Policja Świętokrzyska w porozumieniu ze Środowiskiem Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej PONURY-NURT przygotowała odznakę Policyjną im mjr. "Ponurego", która wręczana jest wyróżnionym Policjantom.
 
Przez Wykus przebiegają i mają początek turystyczne szlaki piesze: niebieski z Wąchocka do Cedzyny, zielony z Wykusu do Skarżyska oraz czarny z Wykusu do Starachowic.
 
Źródło:
Opracowano na podstawie relacji Anny Lubowickiej "Hanki".
www.wykus.pl

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Warto zobaczyć Miejsca pamięci Wykus - polana z kapliczką