Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

Jasło

JasłoCudze chwalicie, swego nie znacie? Znamy i chwalimy swoje, ale chwalimy również miejsca warte uwagi, które znajdują się poza regionem świętokrzyskim. Szczególnie jeśli chodzi o tak bliskie nam tereny jak Podkarpacie. Niespełna 3 godziny drogi od Kielc leży niewielkie, ale bardzo urokliwe miasto – Jasło.

Jasło to siedziba powiatu Liczy ponad 30 tys. mieszkańców i leży u zbiegu Wisłoki oraz wpadających do niej Ropy i Jasiołki. Nazwa miasta pochodzi najprawdopodobniej od tej ostatniej rzeki (ta z kolei swoją nazwę wzięła najprawdopodobniej od słowiańskiego określenia jasny, błyszczący) i w dokumentach pojawiła się już w 1185 r., kiedy to osada Jasiel została nadana Cystersom z Koprzywnicy przez Mikołaja Bogorię. W połowie XIV w. Kazimierz Wielki nadaje Jasłu prawa miejskie i odbiera je z rąk Cystersów, nadając im w zamian miasteczko Frysztak i sąsiednie wsie. Liczne przywileje (m.in. zwolnienie z cła) oraz położenie na szlakach handlowych umożliwiły szybki rozwój i Jasło stało się ważnym ośrodkiem na mapie regionu. Działali tu liczni rzemieślnicy. Pierwsi w cech zorganizowali się szewcy, a następnie kowale, tkacze, płóciennicy, sukiennicy, olejarze, krawcy, garncarze, piwowarzy, kramarze i inni. W ówczesnym Jaśle utrzymywano kontakty handlowe z Bieczem, Pilznem, Dębowcem, Krakowem i węgierskim Bardiowem, skąd sprowadzano wino, piwo, konie, miedź, a eksportowano tam płótno, sukno i żelazo.

Jako miasto bogate Jasło narażone było na liczne napady. Od zwykłych band zbójeckich, tzw. beskidników, którzy napadali na karawany po regularne oddziały żołnierzy, jak np. wojska węgierskie Tomasza Tarczaya, które splądrowały i spaliły miasto w 1474 r. Na przełomie XIV i XV w. Jasło otrzymało herb: monogram królewski JAR (Joannes Albertus Rex – panował wówczas król Jan Olbracht) i trójlistna, gotycka korona królewska na czerwonej tarczy. Koniec świetności Jasła to wiek XVII, kiedy to najpierw kontrybucją obłożyły miasto stacjonujące w okolicy wojska koronne, a następnie spustoszyły je wojska szwedzkie (1656 r.) oraz siedmiogrodzkie (1657 r.). Dodatkowo epidemie i pożary wyludniły miasto, które utraciło swoją pozycję w regionie.

Jasło - pierwsza rafineria ropy w UlaszowicachPo utracie przez Polskę niepodległości Jasło znalazło się w zaborze austriackim. Ważnym punktem w historii miasta, Polski i śmiało można powiedzieć, że również całego świata to początek drugiej połowy XIX w., kiedy aptekarz Ignacy Łukasiewicz założył w Ulaszowicach (aktualnie jedna z dzielnic Jasła) pierwszą na świecie destylarnię ropy naftowej. Łukasiewicz rozwijał przemysł naftowy w regionie, a pierwsza na świecie kopalnia ropy w Bóbrce działa do dziś (od 1854 r.). Kluczowe dla dalszych dziejów miasta było powstanie w latach 1872 - 1884 kolei żelaznej na trasie Stróże – Zagórz oraz linii do Rzeszowa. Jasło stało się istotnym węzłem kolejowym, a połączenia kolejowe pozwoliły na ożywienie handlu, przemysłu i osadnictwa co zaowocowało rozwojem miasta i regionu. Te piękne perspektywy rozwoju zahamowała I wojna światowa. Kilkukrotnie przechodził przez te tereny front. Dziś o tych krwawych czasach przypominają liczne cmentarze wojenne połączone w „Szlak frontu wschodniego I wojny światowej”. W Jaśle - Ulaszowicach znajduje się cmentarz nr 22, na którym pochowano 679 poległych w grudniu 1914 r. w bitwie pod Jasłem. Po odzyskaniu niepodległość główną gałęzią gospodarki był przemysł naftowy. W pobliskich Jasłu Niegłowicach rozbudowano rafinerię, a w 1937 r., w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego, w Krajowicach powstał zakład chemiczny przemysłu zbrojeniowego, zwany Wytwórnią Prochu (obecnie „Gamrat”).

Kolejna wojna znów powstrzymała rozwój miasta i obeszła się z nim niestety dużo okrutniej. Już w pierwszych dniach września 1939 r. Niemcy rozpoczęli naloty a Jasło zostało przez nich zdobyte 8 września. Tereny te, ze względu na złoża ropy naftowej i gazu, były cennym łupem dla okupanta. Narastał terror, łapanki, wymordowano ludność żydowską. W mieście utworzono więzienie. Nocą, z 5 na 6 sierpnia 1943 r., 6-osobowy oddział AK pod dowództwem por. Zenona Soboty ps. „Korczak” przeprowadził akcję „Pensjonat”. Żołnierze przebrani w niemieckie mundury dostali się do środka, rozbroili załogę i uwolnili więźniów (wg różnych źródeł od 120 do 180). W wrześniu 1944 r. starosta Walter Gentz nakazał wysiedlić mieszkańców, a następnie miasto zostało ograbione i wyburzone. Zniszczono ok. 97% zabudowań.

Po wojnie rozpoczął się mozolny trud odbudowy. Pomimo tak ogromnych zniszczeń w Jaśle można obejrzeć kilka ciekawych zabytków, np.: kolegiatę Wniebowzięcia NMP (kościół farny) z XV w., kościół św. Stanisława Biskupa z końca XIX w. zespół pałacowo-parkowy Sroczyńskich z połowy XIX w. (miejsce, gdzie dzieciństwo spędził Henryk Dobrzański, mjr Wojska Polskiego, ps. „Hubal”).


Zobacz galerię zdjęć z Jasła

 

JasłoWspółczesne Jasło to urokliwe miasteczko położone wśród wzgórz. Przyciąga tutaj specyficzny podkarpacki klimat, nie do opisania, fascynująca historia, szczególnie ta związana z Ignacym Łukasiewiczem i powstaniem przemysłu naftowego oraz ślady dawnego osadnictwa odkryte w pobliskiej Trzcinicy, gdzie powstała rekonstrukcja słowiańskiego grodu „Karpacka Troja”. Mile zaskakuje mnogość zieleni i terenów rekreacyjnych. W ostatnich latach, ze wsparciem środków z UE, powstały m.in. teren rekreacji i wypoczynku „Kwiatowa” (blisko 5 ha, tereny dawnej cegielni, jest tu jeziorko po którym można pływać rowerami wodnymi, są boiska sportowe, place zabaw oraz miejsca do grilowania), Park linowy i Tor BMX (co ciekawe – dostępne bezpłatnie), ogromny i znakomicie wyposażony ogródek jordanowski z boiskami sportowymi i skateparkiem) oraz liczne mniejsze place zabaw.

Międzynarodowe Dni WinaInteresujące są imprezy kulturalne organizowane w mieście: Festiwal Kultury Wyszehradzkiej, Memoriał Hubala, czy Międzynarodowe Dni Wina. Te ostatnie to szczególnie ciekawa inicjatywa. Impreza odbywa się od 2005 r. w ostatni weekend wakacji. Przyjeżdżają winiarze oraz miłośnicy tego szlachetnego trunku z Polski oraz różnych zakątków Europy. Odbywają się liczne degustacje, pokazy, seminaria i warsztaty. Można dowiedzieć się od czego zależy aromat, kolor i smak wina, jak rozpoznać dobre wino, czy jak je serwować. Jasło nazywane jest stolicą nowoczesnego polskiego winiarstwa. Podkarpacki Szlak Winnic to blisko 120 winnic zrzeszonych w Stowarzyszeniu Winiarzy Podkarpacia. Wśród nich znajduje się winnica Jasiel – pierwsza na Podkarpaciu winnica tarasowa. Zdjęcia z winnicy Jasiel do obejrzenia w galerii zdjęć – jest to naprawdę magiczne miejsce z bardzo sympatycznymi właścicielami i przepysznym winem. Enoturystyka (podróżowanie po winnicach) to jeszcze dość mało popularny sposób wypoczynku w Polsce, ale zdobywa sobie coraz większe grono sympatyków i dla każdego, kto pragnie jej spróbować Jasło i Międzynarodowe Dni Wina to punkt obowiązkowy.

Podkarpackie przysmakiWspominając o trunkach nie sposób nie poruszyć tematu kulinariów. Region słynie z pysznych pierogów z nadzieniami wszelakimi, żuru, czy chyba najbardziej kojarzonych z Podkarpaciem proziaków. Są to przypominające zapachem i konsystencją chleb - placki, pieczone na płycie kuchennej, o kształcie owalnym lub prostokątnym. Zatrzymując się w Jaśle warto wstąpić do zrewolucjonizowanej przez Magdę Gessler restauracji „U Schabińskiej”, gdzie można spróbować tych przysmaków, jak również dań znanych szerzej, ale z zabarwieniem regionalnym, np.: schab, czy gołąbki na desce. Zdjęcia tych specjałów również do zobaczenia w galerii zdjęć. Palce lizać!

 

Warto zaplanować pobyt w Jaśle i okolicach, np. jako etap podróży w szeroko znane i lubiane Bieszczady. To dobry wstęp do poznania podkarpackich klimatów...

 

Opracowano na podstawie:

  • J. Fąfara, S. Tulik, Jasło i okolice, Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, Rzeszów 2013,
  • J. Kwiatek, T. Lijewski, Polska, Podręczny leksykon geograficzny, Wydawnictwo „Troja”,
  • Materiały promocyjne Urzędu Miasta w Jaśle,
  • Strona www Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, oddział Jasło,
  • Wikipedia.

 

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl