Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Palma wielkanocna dawniej i dziś

Palma wielkanocna dawniej i dziś

Palmy wielkanocneW Niedzielę Palmową (dawniej nazywaną Kwietną) wybieramy się do kościoła, aby poświęcić palmy na pamiątkę uroczystego wjazdu Chrystusa do Jerozolimy. Tradycyjne palmy kojarzą nam się ze ściętymi gałązkami wierzby (z baziami), ozdobione kolorową trawą, wstążkami, kolorową bibułą itp. Zwyczaj własnoręcznego robienia palm pozostał głównie na wsi i tam też powoli zanika. Większość z nas dziś kupuje gotowe palemki.

Zwyczaj robienia palm pochodzi z czasów słowiańskich. Wtedy nosiła miano wiechy, a ich tworzeniem zajmowali się młodzieńcy. Wiechy były przygotowywane do wiosennych igrzysk. Dla młodzieńców przystępujących do robienia wiech była to forma inicjacji, ponieważ musieli wykazać się odwagą, szukając w lesie drzewca samotnie, zwykle nocą, wiedzą w rozpoznawaniu gatunków drzew, sposobu ich wycinania i znajomością symboli magicznych, a także siłą, gdyż budowana wiecha musiała być okazała i osobiście niesiona w pochodzie wokół wioski. Gdy wiecha była bardziej okazała, rozbudowana, świadczyło to o sile, sprycie i odwadze jej konstruktora, który dojrzał do założenia własnej rodziny i prowadzenia gospodarstwa.
 
Czasy chrześcijańskie zmodyfikowały wiechę i jej znaczenie, choć wiara w magiczną moc poświęconej w kościele palmy długo się utrzymywała i chyba w części utrzymuje. W czasach średniowiecza gospodarz brał witki wierzby, wieczorem w Wielki Czwartek robił z nich krzyżyki, aby w Wielki Piątek z samego rana pójść na pole i je wetknąć w zaoraną ziemię, co miało przynieść urodzaj i chronić uprawy przed klęskami żywiołowymi. Takie wierzbowe krzyżyki zostawiał też na strychu, w stodole, sadzie, ogrodzie, chlewie i innych zabudowaniach gospodarskich. Wierzbowe gałązki miały chronić ludzi, ich domy i dobytek przed wszelkim złem.Poświęconą palmą skrapiano dom, gładzono zwierzęta (głównie krowy i owce), kreśląc nad ich głowami znak krzyża. Wyprowadzane na pierwszy wypas zwierzęta obowiązkowo musiały być uderzone poświęconą palmą, co miało zapewnić im zdrowie, aby dawały więcej mleka i odpędzić złe moce. Wierzbowe „kotki” gospodarz mieszał też z ziarnem siewnym, po czym podkładał je pod pierwszą skibę zaoranej ziemi. Rybacy wplatali wierzbowe gałązki w sieci, aby ich łowy zawsze były obfite. Bartnicy także wkładali gałązki palmy do ula, wierząc, że to im zapewni dobry zbiór miodu i zdrowie pszczół.
 
Dawniej obowiązkowo jedzono bazie z palmy, ponieważ to miało zapewnić zdrowie, głównie zapobiec chorobom gardła i bólom głowy. Poświęconą palmą należało skropić izby, a także uderzyć lub choć dotknąć domowników, co miało uchronić przed chorobami, a potempalmę zatykano za obraz ze świętymi, aby strzegła domu i jego mieszkańców. Okadzanie domu poświęconą witką z palmy miało pomóc chorym w powrocie do zdrowia, a ciężarnym kobietom sprowadzić lekki i pomyślny poród. Zasuszone bazie, dodane do ziół, miały też moc uzdrawiającą.Postawiona palma na parapecie okna podczas burzy chroniła dom przed uderzeniem pioruna. Wierzono także, że wychłostanie palmami kobiety służy jej urodzie, zaś mężczyźnie doda odwagi i siły.
 
Poświęcone palmy spalało się w Wielką Sobotą, a popiół był przechowywany do Popielca następnego roku.
 
W religii chrześcijańskiej palma jest symbolem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Dzisiejsze palmy to nie tylko gałązki wierzby, ale także często rośliny wiecznie zielone, np. bukszpan, barwinek, borówka, cis, widłak oraz zioła. Wielkość, wygląd i technika robienia palmy zależy od regionu.
 
Najbardziej znane ze swojej okazałości są palmy z miejscowości Łyse na Kurpiach oraz w małopolskiej Lipnicy Murowanej i Rabce. Rekordzistką była palma, której długość sięgała 33,39 m (2008 rok, Lipnica Murowana). Konkursy wciąż trwają i ostatnie słowo nie zostało jeszcze powiedziane w kwestii długości palm wielkanocnych. Z pewnością doczekamy się kolejnych rekordów, ale to dobrze, przynajmniej piękny zwyczaj robienia palm wielkanocnych nie zniknie tak szybko i poznają go kolejne pokolenia.
 
Opracowano na podstawie:
Barbara Ogrodowska, "Zwyczaje, obrzędy i tradycje w Polsce", Warszawa 2001
www.mitologia.kei.pl

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Palma wielkanocna dawniej i dziś