Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Zwyczaj topienia Marzanny

Zwyczaj topienia Marzanny

MarzannaKalendarzowa wiosna rozpoczyna się 21 marca. Ludzie zmęczeni zimą ze zniecierpliwieniem czekają na upragnioną wiosnę, która nie zawsze jest łaskawa i czasem nie spieszy się z pojawieniem na Ziemi. Aby przyspieszyć ten proces, od wieków przywołujemy wiosnę i żegnamy zimę symbolicznie, topiąc lub paląc marzannę, czyli słomianą kukłę.

Zwyczaj topienia marzanny pochodzi z czasów słowiańskich, a był jednym z elementów Święta Wiosny, tzw. Jarych Godów, które przypadają na równonoc wiosenną, czyli właśnie 21 marca. Owe święto poświęcone było głównie Matce Ziemi. Chcąc symbolicznie pożegnać zimę, szykowano specjalną kukłę, do dziś zwaną najczęściej marzanną, ale także moreną, śmierciuchą.
 
Słowiańska Marzanna (dosłownie Panna Śmierci) to bogini zaświatów, władczyni krainy umarłych, starości, zagłady i zapomnienia, również wegetacji i urodzaju. W różnych dokumentach porównywana do greckiej Hekate (bogini czarów), ale i do rzymskiej bogini wegetacji i urodzajów – Cerery, a także polskiej bogini Dziewanny utożsamianej z grecką Dianą, boginią łowów, przyrody, płodności.
 
Na Ukrainie i Białorusi postać bogini Marzanny utożsamiano z dwupłciową i dwutwarzową Kostromą – Kostrubonką, często przedstawianą jako postać o ciele mężczyzny ubranego w strój kobiecy. Ta dwupłciowość w uosobieniu wiosny Jaruny-Jaryły to ślad czczenia bóstw Pór i Stron. Najdawniejsze imię bogini Marzanny wiązane jest z długoszowym bóstwemsłowiańskim płci męskiej, o imieniu Nyja (imię pochodzi od czasownika nyti – zanikanie, umieranie), utożsamianym z greckim Plutonem.
 
Słowianie wierzyli, że symboliczne zabicie Panny Śmierci pomoże jej wrócić do swojej krainy ciemności, dzięki czemu na Ziemię powróci życie, a więc  odejdą wszystkie objawy związane z zimą, a powróci wiosenny porządek.
 
Dawna kukła marzanny to naturalnych rozmiarów postać kobiety, zrobiona ze słomy, odziana w białą szatę z płótna. Jej twarz była wyraźnie zarysowana, a włosy imitował len. Na głowie kukła marzanny często miała koronę cierniową z gałęzi głogu, tarniny czy dzikiej róży, co miało uniemożliwić powrót Panny Śmierci z zaświatów oraz zabezpieczyć Ziemię i jej mieszkańców przed demonami. Słomianą kukłę zdobiono wstążkami i koralami, gotową najczęściej osadzano na kiju. Tak przygotowana marzanna wędrowała po wiosce, od domu do domu, niesiona głównie przez młodzież przy wtórze śpiewów i okrzyków. Towarzyszące orszakowi dzieci trzymały w dłoniach zielone gałązki jałowca. Po drodze kukłę podtapiano, jeśli była taka możliwość (w potoku, strumyku, stawie). Podczas tej wędrówki wyśmiewano śmierć i dolegliwości zimy, przywoływano wiosnę, a wszystkiemu towarzyszyły dźwięki grzechotek, gęśli, dud, piszczałek, bębnów i trzaskanie z biczy, co miało płoszyć złe moce. Gdy ten niezwykle głośny orszak docierał do wody, np. rzeki, jeziora, puszczano marzannę na wodę, aby płynęła z prądem rzeki (lub ją topiono albo palono lub rozrywano na strzępy). Podczas topienia (palenia) kukły nikt nie mógł jej dotknąć, gdyż tak można było ściągnąć na siebie gniew demonów. Po tym rytuale symbolicznego pożegnania zimy, dzieci i młodzież wracali do domów, ale nikt nie mógł się za siebie obejrzeć, ponieważ wierzono, że można wtedy ściągnąć na siebie chorobę lub nieszczęście.
 
Dziś ten stary słowiański zwyczaj topienia marzanny kultywowany jest przez dzieci, głównie przedszkolaków i z młodszych klas szkolnych. Jego forma jest mocno zmieniona ze względu na bezpieczeństwo i dbałość o środowisko, ale najważniejsze, że sam zwyczaj przetrwał, bo może to dzięki tym maluchom Pani Zima każdego roku odchodzi, ustępując miejsca Pani Wiośnie. Kto wie?...
 
Opracowano na podstawie:
www.wolnemedia.net
www.mitologia.kei.pl

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Zwyczaj topienia Marzanny