Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Karnawał - regionalne zwyczaje

Karnawał - regionalne zwyczaje

Maska karnawałowaKolebką karnawału są Włochy. W krajach europejskich jest to czas liczony od Nowego Roku do "diabelskiego" lub "kusego" wtorku poprzedzającego Środę Popielcową będącą początkiem Wielkiego Postu. Samo słowo karnawał jest pochodzenia łacińsko-włoskiego carnavale, gdzie caro oznacza mięso, zaś vale – bywaj zdrów, czyli łącznie to czas zabawy i ucztowania aż do Wielkiego Postu, w którym należy pożegnać się z mięsem. W dawnej Polsce karnawał bardziej znany był pod nazwami: zapusty, mięsopust, kuse dni, ostatki.

Karnawałowych początków można dopatrzeć się już w X wieku, a prym w zabawach karnawałowych wiodła wtedy Wenecja. Dopiero XVIII wiek przyniósł większą sławę temu zwyczajowi. Pojawił się w Rzymie, Hiszpanii, Portugalii, Francji, na Bałkanach, Rusi i w Niemczech.
 
W Polsce mięsopust pojawił się w wieku XVII. Wielkie bale maskowe zwane redutami oraz karnawałowe uczty odbywały się głównie na dworach królewskich i w wielkopańskich domach. Szlachta organizowała kuligi z pochodniami. Wsiadała wtedy do sań i – pod wodzą wodzireja - przy dźwiękach muzyki i wtórujących jej janczarom, jeździła od dworu do dworu, gdzie czekały na nich tańce i suto zastawione stoły, na których królowała dziczyzna, indyki, pasztety oraz duże ilości alkoholu. Popularna wtedy była przyśpiewka: "Nie chcą państwo kapusty, wolą sarny, jelenie i żubrowe pieczenie".
 
O świcie królewska i wielkopańska kuchnia serwowała tzw. podkurek, czyli danie na ciepło, którym w okresie mięsopustu był bigos czy barszcz z pasztecikami. Tuż przed Środą Popielcową podkurek składał się z jaj, mleka i śledzi, co symbolizowało przejście od mięsopustu do postu.
 
W tłusty czwartek na pańskich stołach pojawiały się dodatkowo nie tylko pączki czy chrust, ale i torty oraz wszelkie słodkości, od czekoladek, pomad zaczynając, a na lodach i kandyzowanych owocach kończąc.
 
Tańce odbywały się do białego rana, co do dziś zapamiętane zostało to w piosence "Jeszcze jeden mazur dzisiaj, choć poranek świta". Oprócz mazura na pańskich zapustach tańczono poloneza, hajduka, młynka, taniec świeczkowy oraz niemiecki cenar czy francuski galard.
 
Staropolskie zapusty obrazowo opisał W. A. Maciejewski w "Obyczajach i zwyczajach w dawnej Polsce":
 
Wtedy godziło się pijanicy chodzić po ulicach, i dać się poprzedzać muzyce umyślnie na to zgodzonej. Wtedy szlachta, zawitawszy pod wiechę karczemną, miewała pocieszne sceny, gdzie jeden drugiemu różne zadawał słowa, gdzie nie jednemu i we troje łeb rozbito, gdzie panów  broniąc słudzy ci do szabel, a ci brali się do polhaków, a wpadłszy, za drzwi pijana czereda rąbała się na ulicy. W tym to szczególnym czasie próżniacy i rozpustnicy szlifowali miejskie bruki/chodzili ceklatum, strzelali po  próżnicy/, a na ulicach wszędzie pełno było skrzypiec i dudów. Wrzask i  hałas weselejącej się gawiedzi zagłuszał przechodzących.
 
Na wsi mięsopust odbywał się głównie w karczmie, gdzie chłopi bawili się przy skocznej muzyce do późnej nocy. Staropolski karnawał widoczny był także na ulicach. W tanecznych korowodach można było zobaczyć przebierańców, czyli "zapustowe dziady", a wśród których był np.: niedźwiedź, bocian, żuraw, konik, koza, Cygan i Cyganka, dziady, policjanci, żołnierze czy diabły. Na Sandomierszczyźnie ciągnięto po ulicy sanie lub wózek, a w nim siedział Bachus, czyli słomiana kukła lub przystrojony słomą chłopiec, który trzymał dzbanek na datki.
 
Chłopskie zapusty nie były aż tak wystawne jak wielkopańskie, ale niemniej tłuste. W karczmach  podawano bliny, racuchy, ciasto nadziewane słoniną i smażone na smalcu, do tego oczywiście alkohol.
 
Zakończenie karnawału oznajmiały specyficzne dla tego czasu tańce obrzędowe kobiet "na wysoki len i konopie". W ostatni wtorek mięsopustu, tuż przed Środą Popielcową, zbierały się w karczmach mężatki na "comber". Do samej północy tańczyły, a właściwie podskakiwały, śpiewając:
 
"Na len, na konopie,
Żeby się rodziły,
Żeby nasze dzieci nago nie chodziły."
 
Obecni przy tym mężowie gospodyń na ogół im wtórowali - podskakując i wysoko podrzucając czapki, wołali: "Na żyto, na ziemniaki, na owies!"
 
Taniec i wykrzykiwanie miały zapewnić wszystkim urodzaj zbóż. Koniec zapustnych zabaw oznajmiało nie tyle bicie zegara o północy, ile wtargnięcie do karczmy chłopca trzymającego rybi szkielet albo zawieszonego na żerdzi papierowego śledzia. On przypominał, że nastaje czas ciszy, spokoju i od tej pory należy zastąpić wielkie ucztowanie żurem z żytniej mąki, ziemniakami i śledziem.
 
Opracowano na podstawie:
www.niedziela.pl
www.meritum.us

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Karnawał - regionalne zwyczaje