Developed by JoomVision.com

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów

swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów swietokrzyskie.org.pl - serwis dla turystów
Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Dziad – przodek słomianego pająka

Dziad – przodek słomianego pająka

Słomiany pająkWiele zwyczajów bożonarodzeniowych swoje korzenie ma w czasach pogańskich, gdzie Gody stanowiły okres od dzisiejszych świąt Bożego Narodzenia do Trzech Króli. W czasach słowiańskich niemalże w  każdym domu pojawiał się pierwszego dnia dziad, czyli snop niewymłóconego zboża, zebrany z pierwszego skoszonego pola. Stawiano go w kącie kłosami do góry. W biednych domach był jeden snop, często związany na kształt chochoła i ubierany w łachmany, w bogatszych cztery – z żyta, pszenicy, owsa i jęczmienia. Snopy te zdobiono i stawiano w różnych kątach. Stawianie dziada w izbie miało zapewnić urodzaj w następnym roku. Był to też pewnego rodzaju talizman przeciw złym mocom, a także symbol kultu przodków, symbolizował ducha-opiekuna domu.

Na terenach dawnej Małopolski (czyli też dzisiejszego świętokrzyskiego) w drugi dzień świąt, czyli „na świętego Szczepana” słomą z dziada owijano drzewa, by dziad chronił je przed złymi mocami i zapewnił dorodne owoce. Na Rzeszowszczyźnie dziad tego dnia, a właściwie już od nocy, pełnił inną rolę – stawiano go przed domem dziewczyny mało lubianej czy też nieprzystępnej, mało towarzyskiej. Taki dziad umieszczany był na długim drągu lub stawiany na dachu. Dla zainteresowanej dziewczyny był to ogromny wstyd na całą wieś, dlatego szybko się pozbywała dziada. Natomiast dziewczyny, które miały wzięcie, były lubiane przez kawalerów, były bite owsem z dziada po mszy w kościele. Im panna mocniej dostała, tym bardziej była z tego dumna, ponieważ  stopniem bolesności przejawiała się sympatia młodzieńców do niej. Na terenach wschodniej Polski słowiańskie dziady ze słomy nazywano diduchami, w które mogły wejść dusze zmarłych przodków, dbających o dom i zgodzę w rodzinie. Diduchy te stały w izbie aż do Trzech Króli, a potem rytualnie palono słomę z niego (po wcześniejszym omłóceniu, by oddzielić ziarno), ponieważ wtedy duszom łatwiej jest wrócić w zaświaty, a ziarno dawano ptakom.
 
Tak więc słowiański dziad wyglądał rozmaicie w różnych regionach Polski, podobnie jak jego wnuki  – pająki, czyli ozdoby zrobione na kształt dzisiejszego żyrandola i tak też zawieszane. Były robione najczęściej ze słomy, choć  nie tylko. Surowcem mogły też być: groch, fasola, bób, pióra, włóczka wydmuszki jaj czy postrzępione płótno, słowem wszystko co było dostępne w zagrodzie . Tworzono je jako ozdobę domu na czas Bożego Narodzenia. Pająki przybierały różne kształty geometryczne, często ażurowe, zdobione na różne sposoby. Czasem było to niemalże dzieło artystyczne. Ukazywało umiejętności rękodzielnicze kobiety, która go tworzyła. A musiała to być kobieta niezamężna i w ten sposób wyplatała swój los. Panna musiała być ostrożna, aby nie zagiąć niechcący żadnej słomki, bo jej życie małżeńskie będzie „kanciaste”.
 
 
Zawieszony u powały pająk był lekki, więc często się kręcił w różne strony. Kiedy kręcił się w prawo wróżyło to dobrobyt dla domu w następnym roku, jeśli w lewo – tzw. chudy rok, gdy zaś stał w miejscu – zapowiadał śmierć w rodzinie. Oczywiście w domach w tym okresie można było spotkać też inne ozdoby - choćby zwisającą podłaźniczkę.
 
Na Podkarpaciu misternie plecione pająki ze słomy nosiły nazwę pająków świętego Ignacego, patrona zimowej pracy kobiet, które to wznoszą modły do świętego podczas przygotowań domu do Bożego Narodzenia.
 
Ktoś może zapytać, dlaczego akurat ozdoba na święta nosiła nazwę „pająk”? Bo dawniej uważano pająka za zwiastuna dobrej nowiny. Do dziś jeszcze można się spotkać z przesądem, aby nie zabijać pająka, gdy pojawi się w domu – bo przyniesie deszcz.
 
Nie było dwóch jednakowych pająków, każdy był jedyny w swoim rodzaju. W ostatnich latach powraca moda na bożonarodzeniowe ozdoby ze słomy, także pająki. Takie hobby ma wiele uroku i nie jest szkodliwe, no i odnosi się do naszych korzeni, co chyba jest najważniejsze.
 

Prawa autorskie

Logo serwisuWszelkie prawa do zamieszczanych w serwisie zdjęć i tekstów należą do ich autorów. Wykorzystanie do celów druku i kopiowanie na inne strony internetowe zdjęć i tekstów zamieszczonych w serwisie możliwe jest jedynie po otrzymaniu pisemnej zgody autora.

Kontakt z serwisem

Chcesz skontaktować się z autorem tekstu, masz swoją ciekawą propozycję, która może wzbogacić serwis swietokrzyskie.org.pl lub zauważyłeś gdzieś błąd w tekście? Daj nam o tym znać. Na Wasze maile postaramy się odpowiedzieć jak to tylko będzie możliwe, jednak w terminie nie dłuższym niż 24 godziny.

kontakt@swietokrzyskie.org.pl

Jesteś w: Start Legendy i zwyczaje Zwyczaje i tradycje Dziad – przodek słomianego pająka